STD 3 MARATHI ४. पाणी QUESTION ANSWERS

कविता: ४. पाणी – डॉ. नीलिमा गुंडी 

स्वाध्यायाची उत्तरे – 

 ऐका. म्हणा. वाचा.

कविता:

जरासे लागता ऊन 

पाणी जातं रुसून 

जातं उंच उंच 

वाफेच्या विमानी बसून 

तिथे लागता हवा गार 

जातो राग निघून पार 

पुन्हा येतं भेटायला 

बनून पावसाची धार 

पाणी नितळ असतं 

जसं पटकन रुसतं 

छोट्या मुलासारखं 

तसं पटकन हसतं! 

– डॉ. नीलिमा गुंडी

प्र.1. एका वाक्यात उत्तरे लिहा.

(अ) ऊन लागल्यावर पाणी कसे रुसून जाते?  

उत्तर: ऊन लागल्यावर पाणी वाफ होऊन उंच उंच जाते.

(आ) पाणी वाफेच्या कोणत्या विमानात बसून जाते?  

उत्तर: पाणी वाफेच्या विमानी बसून उंच उंच जाते.

(इ) पाणी पुन्हा कोणत्या रूपात भेटायला येते?  

उत्तर: पाणी पुन्हा पावसाची धार बनून भेटायला येते.

(ई) पाणी कशासारखे पटकन रुसते आणि हसते?  

उत्तर: पाणी छोट्या मुलासारखे पटकन रुसते आणि हसते.

प्र.2. रिकाम्या जागा भरा.

(अ) जरासे लागता _ _ , पाणी जातं रुसून.  

उत्तर: ऊन 

(आ) तिथे लागता हवा _ _ , जातो राग निघून पार.  

उत्तर: गार 

(इ) पाणी _ _ असतं.  

उत्तर: नितळ 

प्र.3. जोड्या जुळवा.

‘अ’ गट | ‘आ’ गट | उत्तर

1. ऊन लागता | अ. पावसाची धार | 1 – ब

2. हवा गार लागता | ब. पाणी रुसते | 2 – अ

3. पुन्हा येते | क. राग जातो | 3 – अ

प्र.4. कवितेत आलेल्या यमक जुळणाऱ्या शब्दांच्या जोड्या लिहा.

उत्तर: 

1. ऊन – रुसून 

2. उंच – बसून 

3. गार – पार 

4. भेटायला – धार 

5. असतं – रुसतं 

6. मुलासारखं – हसतं 

3. कविता तालासुरात म्हणण्याचा सराव करावा.

Std 3 Marathi – Page No. 12 

कविता: ४. पाणी – स्वाध्याय 

नवीन शब्द शिकू या.

जरासे – थोडेसे, धार – वरून पडणारा प्रवाह, रुसून – रागवून, नाराज होऊन.

आम्हाला हे समजले.

प्र. 1. एका शब्दात उत्तरे लिहा.

(अ) थोडेसे जरी ऊन लागले, तरी रुसणारे कोण?  

उत्तर: पाणी 

(आ) कवितेतील विमान कशाचे आहे?  

उत्तर: वाफेचे 

(इ) पाणी कसे असते?  

उत्तर: नितळ 

(ई) हवा कशी आहे?  

उत्तर: गार 

प्र. 2. कवितेतील यमक जुळणारे शब्द शोधा व लिहा.

उदा., गार – पार. 

(अ) रुसून – उत्तर: बसून 

(आ) हसतं – उत्तर: रुसतं 

(इ) धार – उत्तर: पार 

_इतर जोड्या: ऊन – रुसून, उंच – बसून, भेटायला – धार, असतं – रुसतं, मुलासारखं – हसतं_

प्र. 3. खालील वाक्ये योग्य की अयोग्य ते लिहा.

(अ) पाणी नितळ असते. – उत्तर: योग्य 

(आ) पाण्याची वाफ होत नाही. – उत्तर: अयोग्य 

(इ) वाफेला हवा लागली, की पाऊस पडतो. – उत्तर: योग्य 

_कारण: गार हवा लागल्यावर वाफेचे ढग होऊन पाऊस पडतो._

(ई) कवीच्या मते, पाणी कधी रुसत नाही. – उत्तर: अयोग्य 

_कारण: कवितेत ‘पाणी जसं पटकन रुसतं’ असे म्हटले आहे._

विचार करा व सांगा.

प्र. 1. तुम्हांला विमानात बसून कोठेकोठे जायला आवडेल? ते सांगा.  

उत्तर: मला विमानात बसून काश्मीरला बर्फ पाहायला, गोव्याला समुद्र पाहायला और दिल्लीला लाल किल्ला बघायला जायला आवडेल. [विद्यार्थ्याने स्वतःचे उत्तर लिहावे]

प्र. 2. दैनंदिन जीवनातील पाण्याचे उपयोग सांगा.  

उत्तर: 

1. पिण्यासाठी पाणी वापरतो. 

2. आंघोळ करण्यासाठी पाणी वापरतो. 

3. कपडे धुण्यासाठी पाणी लागते. 

4. स्वयंपाक करण्यासाठी पाणी लागते. 

5. झाडांना वाढण्यासाठी पाणी देतो.

प्र. 3. पाऊस पडल्यानंतर वातावरणात कोणकोणते बदल होतात ते तुमच्या शब्दांत सांगा.  

उत्तर: पाऊस पडल्यानंतर हवा गार होते. सर्व झाडे हिरवीगार दिसतात. मातीला छान सुगंध येतो. नदी-नाले पाण्याने भरतात. सगळीकडे थंडावा जाणवतो.

Word साठी टीप: 

Std 3 Marathi – Page No. 13 

खेळू या शब्दांशी

प्र. १. खालील शब्दांना ‘साठी’ हा प्रत्यय जोडून शब्द लिहा.

उदा., पिणे – पिण्यासाठी 

(१) खाणे – उत्तर: खाण्यासाठी 

(२) गाणे – उत्तर: गाण्यासाठी 

(३) हसणे – उत्तर: हसण्यासाठी 

(४) निघणे – उत्तर: निघण्यासाठी 

(५) बसणे – उत्तर: बसण्यासाठी 

(६) रुसणे – उत्तर: रुसण्यासाठी 

लिहिते होऊ या.

प्र. १. मुलगा आणि ढग यांच्यातील संवाद लिहा.

उत्तर: 

मुलगा : अरे ढगदादा, तू कुठे चालला आहेस? 

ढग : मी आकाशात फिरायला निघालो आहे. 

मुलगा : मग तू पाऊस कधी पाडणार? आम्हाला गरमी होते आहे. 

ढग : थांब रे बाबा, माझ्यात पाणी साठू दे. मग मी पाऊस पाडेन. 

मुलगा : बरं, लवकर पाऊस पाड. आम्हाला तुझी वाट बघायला आवडते. 

ढग : हो, मी नक्की येईन आणि सर्वांना भिजवेन. 

_टीप: विद्यार्थी स्वतःच्या शब्दात संवाद लिहू शकतात._

प्र. २. कवितेतील तुम्हांला आवडलेल्या ओळी वळणदार अक्षरांत वहीत लिहा.

उत्तर: 

पाणी नितळ असतं 

जसं पटकन रुसतं 

छोट्या मुलासारखं 

तसं पटकन हसतं! 

_टीप: विद्यार्थ्यांनी वहीत वळणदार अक्षरात लिहावे._

प्र. ३. खालील वाक्ये वाचा व अनुलेखन करा.

प्र. ३. खालील वाक्ये वाचा व अनुलेखन करा.  

(अ) अक्षराचा दिवा, घरोघरी लावा.  

उत्तर: अक्षराचा दिवा, घरोघरी लावा. 

(आ) हसा, खेळा पण शिस्त पाळा.  

उत्तर: हसा, खेळा पण शिस्त पाळा. 

_टीप: अनुलेखन म्हणजे दिलेले वाक्य जसेच्या तसे गिरवणे/लिहिणे._

कृतीतून शिकू या.

प्रकल्प : शाळेच्या ग्रंथालयात असलेल्या पुस्तकांतून पावसाच्या कविता शोधा व त्यांचा संग्रह करा.  

उत्तर: [कृती] विद्यार्थ्यांनी ग्रंथालयात जाऊन ‘पाऊस’, ‘श्रावण’, ‘मेघ’ यांवर आधारित कविता शोधाव्यात व एका वहीत लिहून संग्रह करावा. 

उदा., 

1. ये रे ये रे पावसा… 

2. श्रावणमासी हर्ष मानसी…